Speculaasjes voor Sinterklaas

 

Een oerhollands koekje: Speculaas

Één van mijn eerste post begin oktober ging over kruidnoten en speculaaskruiden. Volgens sommigen was het echt te vroeg, anderen vonden het kunnen, maar ik kon het niet laten. Vandaag komt de Goedheiligman echt aan. Het is nu echt tijd om speculaasjes te gaan bakken. Maar speculaasjes zijn echt niet alleen lekker in Sinterklaastijd. Ik lust ze het hele jaar door. Dit recept is afkomstig uit een receptenverzamelbundel van Lekturama uit de jaren '80, die ik van mijn moeder heb geërfd. Natuurlijk werd de verleiding om de speculaasplank die ik laatst op de vlooienmarkt in het Gelredome heb gekocht ook steeds groter en groter.

Waar komen speculaasjes eigenlijk vandaan?

 

Speculaaskoekjes worden al eeuwen in ons land gebakken. In de Gouden Eeuw, toen de havens van Holland vol lagen met handelsschepen uit alle windstreken, werden specerijen steeds toegankelijker voor een groter deel van de bevolking. De bakkers experimenteerden erop los met allerlei koeken en gebruikten hiervoor de trendy nieuwe specerijen. Elke bakker had zijn eigen recept voor  speculaaskruiden. Als basis voor de speculaaskruiden werden eigenlijk wel dezelfde specerijen gebruikt, maar de verhouding verschilde. Een verhouding die tot het bedrijfsgeheim van de bakker behoorde en dat werd gekoesterd als een waardevolle schat. De speculaas is dan ook in het hele land in verschillende varianten te vinden: Gevulde speculaas,  speculaasbrokken, speculaaskoekjes, speculaaspoppen en natuurlijk de kruidnootjes. Doordat de specerijen in die tijd erg duur waren was het erg lang een luxe om speculaas te serveren bij de koffie.

Speculaasplanken

 

Een bijzonder en uniek stuk hollands cultuurgoed zijn speculaasplanken. In een plat stuk hout werden figuurtjes en symbolen uitgesneden om speculaaskoekjes vorm te geven. De symbolen op de planken werden ook gebruikt om maatschappelijke gebeurtenissen uit te beelden en misschien ook wel om politieke statements te maken. Het bekendste vormpje voor een speculaas is natuurlijk de molen, maar ook symbolen van vruchtbaarheid of mythologische figuren zoals de zeemeermin werden veel gebruikt.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Ik laat in dit recept zien hoe je de speculaasplank kunt gebruiken. Maar je kunt ook uitsteekvormpjes gebruiken. Ik moet eerlijk bekennen, dat ik de koekjes met dit recept iets mooier vond toen ik gewone uitsteekvormpjes gebruikte. Maar de smaak blijft hetzelfde en de heerlijke geur en smaak van versgebakken speculaas verandert niet door de vorm!

 

Zelf toevoegen:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

* 200 gram bloem (met een beetje extra voor het uitrollen van het deeg)

* 1 mespunt zout
* ½ theelepel bakpoeder
* 100 gram bruine basterdsuiker
* 1 ½ eetlepel speculaaskruiden
* 150 gram koude boter
* Amandelschaafsel (als je dat lekker vindt)

Zo ga je te werk:

Stap 1:

Zeef de bloem, zout, bakpoeder, basterdsuiker en speculaaskruiden in een kom.

 

 

 

Doe alle ingrediënten samen in een kom.

Stap 2:

Snijd met twee messen de boter in kleine stukjes. Ga door tot de boter in stukjes ter grootte van kleine erwtjes is gesneden.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Kneed alles tot een soepel deeg. Het helpt om je vingers eerst met wat koud water nat te maken. Als het kneden van het deeg wat stroef gaat, kan je een theelepeltje koud water bij het deeg toevoegen. Pas hierbij op dat je niet te veel water gebruikt.

 

Rol het deeg op in een bal en wikkel hier wat plasticfolie omheen als je niet meteen de koekjes wilt bakken. Je kunt het deeg dan prima in de koelkast bewaren. Het uitsteken van de vormpjes zal hierdoor denk ik beter gaan. Het deeg is dan wat koeler en de speculaaskruiden trekken dan iets beter in het deeg. Het maken van gevormde speculaasjes met de speculaasplank zal dan denk ik wat makkelijker gaan. Dat heb ik dit keer niet gedaan. Je kunt ook het deeg meteen verwerken.

Stap 4:

 

Verwarm de oven voor op 180 °C. Besprenkel het aanrecht met wat bloem.

 

Uitsteekvormpjes

Als je geen speculaasplank hebt, lukt het ook prima. Rol het deeg uit tot een een dikte van ongeveer een halve centimeter. Gebruik hiervoor de helft van je deegbal. Steek de vormpjes uit. Als je het lekker vindt kan je nu met een kwastje de achterkant of voorkant van de deeglapjes vochtig maken en wat amandelschaafsel erin drukken.

Speculaasplankje

Heb je een speculaasplankje, dan ga je als volgt te werk. Verdeel het deeg in twee gedeelten. Neem één gedeelte van het deeg en rol er een staaf van. Snijd dit in ongeveer 20 kleine plakjes. Maak van de plakjes kleine balletjes. Bestrooi de speculaasplank met wat aardappelzetmeel.










Druk de balletjes in de vorm. Haal met een mesje het overtollige deeg weg. Keer de plank om en klop hier voorzichtig tegenaan, zodat de deegplakjes uit de plank vallen.










Ik moet zeggen, dat dit wel wat moeilijker ging, dan ik dacht. Maar oefening en iets meer aardappelzetmeel baart kunst. De volgende keer zal ik ook wat geduldiger zijn en het deeg iets laten afkoelen in de koelkast.
 
Stap 5:
Leg de lapjes deeg op een met bakpapier beklede bakplaat. Herhaal dit met het tweede deel van de deegbal. Dit recept is voor ongeveer 50 koekjes en je hebt dus twee bakplaten nodig om de koekjes te bakken. 

Bak de koekjes 15 tot 18 minuten in de oven. Je hebt twee bakplaten vol met speculaasjes, dus dat betekent twee keer bakken. Haal de koekjes uit de oven en leg ze plat op een rooster om af te koelen en stevig te worden.

 

Het resultaat:

 

Een lekker kopje koffie met een versgebakken speculaasje. Dit is ultiem genieten van Hollands comfortfood. Meer kun je niet wensen in deze donkere novembermaand.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Laat de Sint maar komen!

 

Genieten maar!

 

 

 

 

 

Speculaasjes voor Sinterklaas

 

Een oerhollands koekje: Speculaas

Één van mijn eerste post begin oktober ging over kruidnoten en speculaaskruiden. Volgens sommigen was het echt te vroeg, anderen vonden het kunnen, maar ik kon het niet laten. Vandaag komt de Goedheiligman echt aan. Het is nu echt tijd om speculaasjes te gaan bakken. Maar speculaasjes zijn echt niet alleen lekker in Sinterklaastijd. Ik lust ze het hele jaar door. Dit recept is afkomstig uit een receptenverzamelbundel van Lekturama uit de jaren '80, die ik van mijn moeder heb geërfd. Natuurlijk werd de verleiding om de speculaasplank die ik laatst op de vlooienmarkt in het Gelredome heb gekocht ook steeds groter en groter.

Waar komen speculaasjes eigenlijk vandaan?

 

Speculaaskoekjes worden al eeuwen in ons land gebakken. In de Gouden Eeuw, toen de havens van Holland vol lagen met handelsschepen uit alle windstreken, werden specerijen steeds toegankelijker voor een groter deel van de bevolking. De bakkers experimenteerden erop los met allerlei koeken en gebruikten hiervoor de trendy nieuwe specerijen. Elke bakker had zijn eigen recept voor  speculaaskruiden. Als basis voor de speculaaskruiden werden eigenlijk wel dezelfde specerijen gebruikt, maar de verhouding verschilde. Een verhouding die tot het bedrijfsgeheim van de bakker behoorde en dat werd gekoesterd als een waardevolle schat. De speculaas is dan ook in het hele land in verschillende varianten te vinden: Gevulde speculaas,  speculaasbrokken, speculaaskoekjes, speculaaspoppen en natuurlijk de kruidnootjes. Doordat de specerijen in die tijd erg duur waren was het erg lang een luxe om speculaas te serveren bij de koffie.

Speculaasplanken

 

Een bijzonder en uniek stuk hollands cultuurgoed zijn speculaasplanken. In een plat stuk hout werden figuurtjes en symbolen uitgesneden om speculaaskoekjes vorm te geven. De symbolen op de planken werden ook gebruikt om maatschappelijke gebeurtenissen uit te beelden en misschien ook wel om politieke statements te maken. Het bekendste vormpje voor een speculaas is natuurlijk de molen, maar ook symbolen van vruchtbaarheid of mythologische figuren zoals de zeemeermin werden veel gebruikt.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Ik laat in dit recept zien hoe je de speculaasplank kunt gebruiken. Maar je kunt ook uitsteekvormpjes gebruiken. Ik moet eerlijk bekennen, dat ik de koekjes met dit recept iets mooier vond toen ik gewone uitsteekvormpjes gebruikte. Maar de smaak blijft hetzelfde en de heerlijke geur en smaak van versgebakken speculaas verandert niet door de vorm!

 

Zelf toevoegen:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

* 200 gram bloem (met een beetje extra voor het uitrollen van het deeg)

* 1 mespunt zout
* ½ theelepel bakpoeder
* 100 gram bruine basterdsuiker
* 1 ½ eetlepel speculaaskruiden
* 150 gram koude boter
* Amandelschaafsel (als je dat lekker vindt)

Zo ga je te werk:

Stap 1:

Zeef de bloem, zout, bakpoeder, basterdsuiker en speculaaskruiden in een kom.

 

 

 

Doe alle ingrediënten samen in een kom.

Stap 2:

Snijd met twee messen de boter in kleine stukjes. Ga door tot de boter in stukjes ter grootte van kleine erwtjes is gesneden.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Kneed alles tot een soepel deeg. Het helpt om je vingers eerst met wat koud water nat te maken. Als het kneden van het deeg wat stroef gaat, kan je een theelepeltje koud water bij het deeg toevoegen. Pas hierbij op dat je niet te veel water gebruikt.

 

Rol het deeg op in een bal en wikkel hier wat plasticfolie omheen als je niet meteen de koekjes wilt bakken. Je kunt het deeg dan prima in de koelkast bewaren. Het uitsteken van de vormpjes zal hierdoor denk ik beter gaan. Het deeg is dan wat koeler en de speculaaskruiden trekken dan iets beter in het deeg. Het maken van gevormde speculaasjes met de speculaasplank zal dan denk ik wat makkelijker gaan. Dat heb ik dit keer niet gedaan. Je kunt ook het deeg meteen verwerken.

Stap 4:

 

Verwarm de oven voor op 180 °C. Besprenkel het aanrecht met wat bloem.

 

Uitsteekvormpjes

Als je geen speculaasplank hebt, lukt het ook prima. Rol het deeg uit tot een een dikte van ongeveer een halve centimeter. Gebruik hiervoor de helft van je deegbal. Steek de vormpjes uit. Als je het lekker vindt kan je nu met een kwastje de achterkant of voorkant van de deeglapjes vochtig maken en wat amandelschaafsel erin drukken.

Speculaasplankje

Heb je een speculaasplankje, dan ga je als volgt te werk. Verdeel het deeg in twee gedeelten. Neem één gedeelte van het deeg en rol er een staaf van. Snijd dit in ongeveer 20 kleine plakjes. Maak van de plakjes kleine balletjes. Bestrooi de speculaasplank met wat aardappelzetmeel.










Druk de balletjes in de vorm. Haal met een mesje het overtollige deeg weg. Keer de plank om en klop hier voorzichtig tegenaan, zodat de deegplakjes uit de plank vallen.










Ik moet zeggen, dat dit wel wat moeilijker ging, dan ik dacht. Maar oefening en iets meer aardappelzetmeel baart kunst. De volgende keer zal ik ook wat geduldiger zijn en het deeg iets laten afkoelen in de koelkast.
 
Stap 5:
Leg de lapjes deeg op een met bakpapier beklede bakplaat. Herhaal dit met het tweede deel van de deegbal. Dit recept is voor ongeveer 50 koekjes en je hebt dus twee bakplaten nodig om de koekjes te bakken. 

Bak de koekjes 15 tot 18 minuten in de oven. Je hebt twee bakplaten vol met speculaasjes, dus dat betekent twee keer bakken. Haal de koekjes uit de oven en leg ze plat op een rooster om af te koelen en stevig te worden.

 

Het resultaat:

 

Een lekker kopje koffie met een versgebakken speculaasje. Dit is ultiem genieten van Hollands comfortfood. Meer kun je niet wensen in deze donkere novembermaand.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Laat de Sint maar komen!

 

Genieten maar!

 

 

 

 

 

Verloren recept: vergulde kip!

Servies

Naast mijn grote passie voor koken en eten heb ik ook en grote liefde voor oud servies. Mijn mooiste servies heb ik een tijd geleden via Marktplaats op de kop getikt. Het is een prachtig blauw servies met een gouden randje, de Elysian-serie van de fabrikant Grindley uit Engeland. Het is 60 jaar oud.


















Ik vind het een romantisch idee, dat dit servies, dat zo teer en fijn is, al die jaren heeft overleeft. Rond een eettafel wordt lief en leed gedeeld. Mijn fantasie draait op volle toeren als ik eraan denk dat dit servies door decennia lang door andere families gebruikt is. Dit servies is getuige geweest van blijde boodschappen, verdrietige tijdingen, roddels, ruzies, kerstdiners, paasbrunches en dagelijks leven. En nu, staat het bij mij in de kast en deelt in ons gezinsleven opnieuw in de bewegingen en golven van ons bestaan. Het servies is nagenoeg compleet, maar ik vind het leuk om op rommelmarkten en op Marktplaats rond te snuffelen op zoek naar aanvullingen en misschien wel ander mooi serviesgoed.

Vlooienmarkt Gelredome Arnhem

Gisteren was er in het Gelredome in Arnhem weer een grote vlooienmarkt. Wat hebben vlooienmarkten met koken te maken te zul je wel denken. Ik loop niet alle vlooienmarkten af, maar die hele grote in het zwart-gele hart van onze mooie stad daar aan de Rijn, die laat ik niet voorbij gaan. Dochterlief vindt het geweldig om mee te gaan. Met vijf euro op zak gaat zij op zoek naar oude edities van de Donald Duck of ander klein speelgoed dat in haar ogen waardevol is en waarvan ik denk: "niet doen!". Het is altijd een gezellig uitje met zijn tweetjes. Manlief is geen fan van rommelmarkten. Maar hij heeft vrede met mijn bijzonderheden. Met geduld kijkt hij toe als ik thuis mijn vondsten enthousiast uit de plastic supermarkttasjes en oude kranten haal. Met een schuin oog naar de tv kijken kijkt hij geïnteresseerd naar de buit die ik vol trots op tafel uitstal. Wat ik wel vond was een authentiek oude speculaasplankje. Je begrijpt dus wel, dat binnenkort hier speculaas uit de oven zal komen. Maar ik stopte hier en daar ook bij boekenkraampjes op zoek naar oude kookboeken.

Elektro kookboek

Tussen de stoffige boeken zag ik een mooi rood ingebonden boek. Elektro Kookboek stond op de kaft. Ik sloeg het open. Ik zag allemaal mooie recepten in het boek staan. Het was geen eerste druk, maar een veertiende druk, maar nog steeds een boek uit de jaren vijftig! In die tijd was mijn oma in de bloem van haar tijd. Ze is in 1926 geboren. Dit zijn recepten die ze wel gekookt zou kunnen hebben. Ik wilde het boek hebben. Voor twee euro was het van mij. Voorzichtig stopte ik het kookboek in mijn tas. Thuis aangekomen liet ik het boek aan manlief zien. Hij bekeek het boek, sloeg het open op de eerste pagina. Hij was even stil. Toen begon hij begon te lachen. Schat, zei hij, je hebt een boek gekocht om te leren omgaan met een elektrisch gasfornuis. Dat kun je toch al? "Er staan ook recepten in hoor!", zei ik. Voor de zekerheid bladerde ik het toch door. Ik had gelijk. Ik legde het boek weg.

Vergulde kip

Vanavond, nadat dochterlief eindelijk op bed lag en sliep, ging ik even rustig op de bank zitten met mijn Elektro kookboek op schoot. Ik bladerde door het boek. Ineens viel er een dichtgevouwen blaadje uit. Ik pakte het blaadje op. Ik vouwde het open. Het blaadje is beschreven met een onbekend handschrift. Ik ben geen expert in handschriften, maar het lijkt mij een vrouwenhandschrift. Ik las de woorden op het blaadje. Ik geloofde mijn ogen niet. De vorige eigenaresse van mijn Elektro Kookboek had achterin een receptje bewaard, dat er nog steeds in zat.

"Vergulde kip", heet het recept. Een verloren recept hervonden.
Ik kan niet wachten tot het weekend om dit recept tot leven te brengen!

Verloren recept: vergulde kip!

Servies

Naast mijn grote passie voor koken en eten heb ik ook en grote liefde voor oud servies. Mijn mooiste servies heb ik een tijd geleden via Marktplaats op de kop getikt. Het is een prachtig blauw servies met een gouden randje, de Elysian-serie van de fabrikant Grindley uit Engeland. Het is 60 jaar oud.


















Ik vind het een romantisch idee, dat dit servies, dat zo teer en fijn is, al die jaren heeft overleeft. Rond een eettafel wordt lief en leed gedeeld. Mijn fantasie draait op volle toeren als ik eraan denk dat dit servies door decennia lang door andere families gebruikt is. Dit servies is getuige geweest van blijde boodschappen, verdrietige tijdingen, roddels, ruzies, kerstdiners, paasbrunches en dagelijks leven. En nu, staat het bij mij in de kast en deelt in ons gezinsleven opnieuw in de bewegingen en golven van ons bestaan. Het servies is nagenoeg compleet, maar ik vind het leuk om op rommelmarkten en op Marktplaats rond te snuffelen op zoek naar aanvullingen en misschien wel ander mooi serviesgoed.

Vlooienmarkt Gelredome Arnhem

Gisteren was er in het Gelredome in Arnhem weer een grote vlooienmarkt. Wat hebben vlooienmarkten met koken te maken te zul je wel denken. Ik loop niet alle vlooienmarkten af, maar die hele grote in het zwart-gele hart van onze mooie stad daar aan de Rijn, die laat ik niet voorbij gaan. Dochterlief vindt het geweldig om mee te gaan. Met vijf euro op zak gaat zij op zoek naar oude edities van de Donald Duck of ander klein speelgoed dat in haar ogen waardevol is en waarvan ik denk: "niet doen!". Het is altijd een gezellig uitje met zijn tweetjes. Manlief is geen fan van rommelmarkten. Maar hij heeft vrede met mijn bijzonderheden. Met geduld kijkt hij toe als ik thuis mijn vondsten enthousiast uit de plastic supermarkttasjes en oude kranten haal. Met een schuin oog naar de tv kijken kijkt hij geïnteresseerd naar de buit die ik vol trots op tafel uitstal. Wat ik wel vond was een authentiek oude speculaasplankje. Je begrijpt dus wel, dat binnenkort hier speculaas uit de oven zal komen. Maar ik stopte hier en daar ook bij boekenkraampjes op zoek naar oude kookboeken.

Elektro kookboek

Tussen de stoffige boeken zag ik een mooi rood ingebonden boek. Elektro Kookboek stond op de kaft. Ik sloeg het open. Ik zag allemaal mooie recepten in het boek staan. Het was geen eerste druk, maar een veertiende druk, maar nog steeds een boek uit de jaren vijftig! In die tijd was mijn oma in de bloem van haar tijd. Ze is in 1926 geboren. Dit zijn recepten die ze wel gekookt zou kunnen hebben. Ik wilde het boek hebben. Voor twee euro was het van mij. Voorzichtig stopte ik het kookboek in mijn tas. Thuis aangekomen liet ik het boek aan manlief zien. Hij bekeek het boek, sloeg het open op de eerste pagina. Hij was even stil. Toen begon hij begon te lachen. Schat, zei hij, je hebt een boek gekocht om te leren omgaan met een elektrisch gasfornuis. Dat kun je toch al? "Er staan ook recepten in hoor!", zei ik. Voor de zekerheid bladerde ik het toch door. Ik had gelijk. Ik legde het boek weg.

Vergulde kip

Vanavond, nadat dochterlief eindelijk op bed lag en sliep, ging ik even rustig op de bank zitten met mijn Elektro kookboek op schoot. Ik bladerde door het boek. Ineens viel er een dichtgevouwen blaadje uit. Ik pakte het blaadje op. Ik vouwde het open. Het blaadje is beschreven met een onbekend handschrift. Ik ben geen expert in handschriften, maar het lijkt mij een vrouwenhandschrift. Ik las de woorden op het blaadje. Ik geloofde mijn ogen niet. De vorige eigenaresse van mijn Elektro Kookboek had achterin een receptje bewaard, dat er nog steeds in zat.

"Vergulde kip", heet het recept. Een verloren recept hervonden.
Ik kan niet wachten tot het weekend om dit recept tot leven te brengen!

Speculaaskruiden zelf maken

Hier is het dan! Zoals beloofd!  Het recept om zelf speculaaskruiden te maken.

Nou ja, zelf maken? Zelf mengen in elk geval. In mijn vorige post heb je al kunnen lezen wat een geweldige geurbeleving het is om dit mengseltje zelf te maken. Het is jammer dat via deze blog alleen je zichtzintuig wordt geactiveerd. Je zou het eens moeten proberen om het te beleven.

Als een gerecht pittig smaakt roepen we: "O, wat is dit pittig gekruid zeg!". Maar het zijn niet alleen de kruiden, of misschien juist niet de kruiden die een gerecht pittig maken. Het zijn de specerijen die we gebruiken. Wat is nu het verschil tussen specerijen en kruiden?

Kruiden
Kruiden zijn planten, waarvan alleen de blaadjes (en soms groene stengels) worden gebruikt om eten te bereiden.

Ik heb zelf in mijn vensterbank een bescheiden kruidentuintje in bloempotjes. Rozemarijn, Munt, Selderij, Bieslook, Peterselie, Salie, Basilicum en Marjolein. Marjolein is familie van de oregano. Het is wat sterker van smaak en ook een sterkere plant. Echte groene vingers heb ik niet, maar ik ben heel lief voor deze plantjes en ze zijn ook lief voor mij, want ze doen het goed.

Kruiden smaken vers geplukt het allerlekkerst en dan geven ze ook meer smaak af. Kruiden zijn dus de groene blaadjes en stengels van planten die gebruikt worden om eten smaakt te geven. Kruiden hebben we hier in Europa altijd al gebruikt en gekend in de keuken. 

Specerijen
De meeste planten die gebruikt worden om specerijen van te maken groeien in warmere tropische klimaten. Voor specerijen kunnen alle delen van een plant in aanmerking komen. De bloemknoppen, meeldraden, zaadjes, vrucht bast of wortels.  Denk hierbij aan kruidnagels (bloemknoppen), saffraan (meeldraden), koriander (zaadjes), kaneel (bast) en peper (vrucht). Kruiden gebruik je het best als ze erg vers zijn. Maar specerijen, die worden krachtiger en sterker van geur als ze gedroogd zijn. Speculaaskruiden, kerrie, kipkruiden zijn niet meer dan een mengeling van specerijen. Met een assortiment aan verschillende kruiden en specerijen in je kast kun je op deze manier zelf allerlei smakensensaties in brouwen die passen bij je eigen smaak.

Peper, kaneel, nootmuskaat

We kopen specerijen meestal als ze al gemalen zijn. Maar specerijen verliezen aroma bij het maalproces. Je kunt tegenwoordig (breed en goedkoper assortiment is te vinden in Surinaamse of Turkse supermarkten) ook specerijen in hun oorspronkelijke vorm kopen.
Maar het is een tijdrovend klusje om ze zelf met een vijzel heel fijn te malen. Het is een aromatisch meditatief werkje, overigens wel de moeite waard om het een keer te proberen.



Nu genoeg gebrabbel en op naar die speculaaskruiden!. Ehm...eigenlijk dus speculaasspecerijen...wat heb je nodig?


Zelf toevoegen:

- 30 gram kaneel
- 10 gram nootmuskaat
- 5 gram anijszaad
- 10 gram kruidnagel
- 5 gram witte peper
- 5 gram korianderzaad

 

Stap 1. Als je de uitdaging aandurft om zelf verse specerijen te gaan vermalen met een vijzel, dan kun je nu aan de slag. Ik heb de eerste keer de kruidnagels helemaal zelf vermalen, dat duurde wel even een uurtje.

Stap 2:
Als je alles vermalen hebt, ga je per ingrediënt de specerijen afwegen. Je hebt hier wel een weegschaal bij nodig. Om dit echt nauwkeurig te doen, raad ik je het gebruik van een elektrische weegschaal ook de grammen weegt. Ehm...voor ik het vergeet als je niet zelf gaat malen met een vijzel, dan moeten alle specerijen wel tevoren gemalen zijn. Een kaneelstokje die uit een pepernoot uitsteekt is niet echt de bedoeling.

Stap 3:
Meng nu alles door elkaar. Om de geursensatie te beleven kan je het beste glazen potje gebruiken met een dekseltje. Begin dan met de volgorde zoals de ingrediënten hierboven ook zijn opgesomd. Eerst kaneel, dan de nootmuskaat. Doe nu het deksel erop en schud flink door elkaar. Als je nu het deksel eraf haalt voor de volgende toevoeging, dan begin je de geuren te ervaren. Voeg weer de volgende specerij toe tot je alles gemengd hebt. Beetje bij beetje ontstaat die heerlijke kenmerkende geur van speculaas en je neus weet niet wat hij meemaakt!

Stap 4:
Je bent klaar en je hebt nu zelfgemaakte speculaaskruiden. Je kunt de speculaaskruiden gebruiken om nu zelf te gaan bakken speculaaskoeken, kruidnoten, ontbijtkoek en eigenlijk alle recepten die vragen om speculaaskruiden.

Psstt...Oma's geheimpje:

Voeg voor een shot extra pit ongeveer 1 gram gemberpoeder aan je mengsel en voor een absolute spicekick ook 3 gram kardemompoeder...

Speculaaskruiden zelf maken

Hier is het dan! Zoals beloofd!  Het recept om zelf speculaaskruiden te maken.

Nou ja, zelf maken? Zelf mengen in elk geval. In mijn vorige post heb je al kunnen lezen wat een geweldige geurbeleving het is om dit mengseltje zelf te maken. Het is jammer dat via deze blog alleen je zichtzintuig wordt geactiveerd. Je zou het eens moeten proberen om het te beleven.

Als een gerecht pittig smaakt roepen we: "O, wat is dit pittig gekruid zeg!". Maar het zijn niet alleen de kruiden, of misschien juist niet de kruiden die een gerecht pittig maken. Het zijn de specerijen die we gebruiken. Wat is nu het verschil tussen specerijen en kruiden?

Kruiden
Kruiden zijn planten, waarvan alleen de blaadjes (en soms groene stengels) worden gebruikt om eten te bereiden.

Ik heb zelf in mijn vensterbank een bescheiden kruidentuintje in bloempotjes. Rozemarijn, Munt, Selderij, Bieslook, Peterselie, Salie, Basilicum en Marjolein. Marjolein is familie van de oregano. Het is wat sterker van smaak en ook een sterkere plant. Echte groene vingers heb ik niet, maar ik ben heel lief voor deze plantjes en ze zijn ook lief voor mij, want ze doen het goed.

Kruiden smaken vers geplukt het allerlekkerst en dan geven ze ook meer smaak af. Kruiden zijn dus de groene blaadjes en stengels van planten die gebruikt worden om eten smaakt te geven. Kruiden hebben we hier in Europa altijd al gebruikt en gekend in de keuken. 

Specerijen
De meeste planten die gebruikt worden om specerijen van te maken groeien in warmere tropische klimaten. Voor specerijen kunnen alle delen van een plant in aanmerking komen. De bloemknoppen, meeldraden, zaadjes, vrucht bast of wortels.  Denk hierbij aan kruidnagels (bloemknoppen), saffraan (meeldraden), koriander (zaadjes), kaneel (bast) en peper (vrucht). Kruiden gebruik je het best als ze erg vers zijn. Maar specerijen, die worden krachtiger en sterker van geur als ze gedroogd zijn. Speculaaskruiden, kerrie, kipkruiden zijn niet meer dan een mengeling van specerijen. Met een assortiment aan verschillende kruiden en specerijen in je kast kun je op deze manier zelf allerlei smakensensaties in brouwen die passen bij je eigen smaak.

Peper, kaneel, nootmuskaat

We kopen specerijen meestal als ze al gemalen zijn. Maar specerijen verliezen aroma bij het maalproces. Je kunt tegenwoordig (breed en goedkoper assortiment is te vinden in Surinaamse of Turkse supermarkten) ook specerijen in hun oorspronkelijke vorm kopen.
Maar het is een tijdrovend klusje om ze zelf met een vijzel heel fijn te malen. Het is een aromatisch meditatief werkje, overigens wel de moeite waard om het een keer te proberen.



Nu genoeg gebrabbel en op naar die speculaaskruiden!. Ehm...eigenlijk dus speculaasspecerijen...wat heb je nodig?


Zelf toevoegen:

- 30 gram kaneel
- 10 gram nootmuskaat
- 5 gram anijszaad
- 10 gram kruidnagel
- 5 gram witte peper
- 5 gram korianderzaad

 

Stap 1. Als je de uitdaging aandurft om zelf verse specerijen te gaan vermalen met een vijzel, dan kun je nu aan de slag. Ik heb de eerste keer de kruidnagels helemaal zelf vermalen, dat duurde wel even een uurtje.

Stap 2:
Als je alles vermalen hebt, ga je per ingrediënt de specerijen afwegen. Je hebt hier wel een weegschaal bij nodig. Om dit echt nauwkeurig te doen, raad ik je het gebruik van een elektrische weegschaal ook de grammen weegt. Ehm...voor ik het vergeet als je niet zelf gaat malen met een vijzel, dan moeten alle specerijen wel tevoren gemalen zijn. Een kaneelstokje die uit een pepernoot uitsteekt is niet echt de bedoeling.

Stap 3:
Meng nu alles door elkaar. Om de geursensatie te beleven kan je het beste glazen potje gebruiken met een dekseltje. Begin dan met de volgorde zoals de ingrediënten hierboven ook zijn opgesomd. Eerst kaneel, dan de nootmuskaat. Doe nu het deksel erop en schud flink door elkaar. Als je nu het deksel eraf haalt voor de volgende toevoeging, dan begin je de geuren te ervaren. Voeg weer de volgende specerij toe tot je alles gemengd hebt. Beetje bij beetje ontstaat die heerlijke kenmerkende geur van speculaas en je neus weet niet wat hij meemaakt!

Stap 4:
Je bent klaar en je hebt nu zelfgemaakte speculaaskruiden. Je kunt de speculaaskruiden gebruiken om nu zelf te gaan bakken speculaaskoeken, kruidnoten, ontbijtkoek en eigenlijk alle recepten die vragen om speculaaskruiden.

Psstt...Oma's geheimpje:

Voeg voor een shot extra pit ongeveer 1 gram gemberpoeder aan je mengsel en voor een absolute spicekick ook 3 gram kardemompoeder...